Teoria motywacji SDT Deciego i Ryana

Czy gdyby pojawił się w tym momencie, ktoś kto powie „jeśli będziesz jeździć na rowerze nadal otrzymasz nagrodę w postaci paczki cukierków” naturalna chęć dziecka do jazdy wzrośnie? Bedzie miało z tej jazdy na rowerze większą frajdę? W myśl teorii SDT – motywacja wewnętrzna jest najlepszym z możliwych impulsów do działania i dodatkowo wzmacniając, czy nagradzając nie sprawimy, że ta czynność ( w tym przypadku jazda na rowerze) stanie się dla kilkulatka bardziej atrakcyjna, ekscytująca.

1 sierpnia 2018
zdjęcie - Teoria motywacji SDT Deciego i Ryana


Teoria motywacji SDT Deciego i Ryana

Czy motywację można kupić?

To pytanie stało się centralnym punktem badań Edwarda Deci i Richarda Ryana. Owocem tych badań jest metoda SDT: Self Determination Theory, którą opracowało tych dwóch profesorów psychologii pracujących na Uniwersytecie w Rochester. Wnioski z badań są interdyscyplinarne, to znaczy są syntezą tradycyjnych podejść i modeli motywacji, co więcej eksplorowane są w takich obszarach jak edukacja, sport, psychoterapia czy psychologia pracy.

By precyzyjnie oddać kontekst dociekań SDT, warto przeanalizować następującą sytuację. Na potrzebę przykładu, wyobraźmy sobie kilkuletnie dziecko, które właśnie nauczyło się jeździć na rowerze i odkryło w sobie pasję do kolarstwa. Jeździ kilka godzin dziennie, widzi własne sukcesy, te sukcesy nie umykają także uwadze rodziców, którzy doceniają dziecięcą pasję i zaangażowanie.

Czy gdyby pojawił się w tym momencie, ktoś kto powie „jeśli będziesz jeździć na rowerze nadal otrzymasz nagrodę w postaci paczki cukierków” naturalna chęć dziecka do jazdy wzrośnie? Bedzie miało z tej jazdy na rowerze większą frajdę?

ZOBACZ NASZE SZKOLENIA:

Współpracuje z nami ponad stu trenerów. W 2016 roku przeszkoliliśmy ponad sześć tysięcy klientów indywidualnych i ponad tysiąc klientów instytucjonalnych. Zostaliśmy firmą szkoleniową roku. Oferujemy szkolenia dla sprzedawców, szkolenia HR i szkolenia administracja. Zapoznaj się z naszymi szkoleniami.

W myśl teorii SDT – motywacja wewnętrzna jest najlepszym z możliwych impulsów do działania i dodatkowo wzmacniając, czy nagradzając nie sprawimy, że ta czynność ( w tym przypadku jazda na rowerze) stanie się dla kilkulatka bardziej atrakcyjna, ekscytująca. Istnieje tu ponadto dodatkowe ryzyko: jeśli wprowadzimy spodziewane nagrody, możemy zburzyć motywację wewnętrzną i przyzwyczaić podmiot do motywacji zewnętrznej, w tym przypadku do nagród.

A zatem, sercem modelu SDT jest zjawisko motywacji wewnętrznej, takiej formy motywacji której „kupić” nie sposób. Podobnie jak z próbami „przymuszania” do motywacji poprzez serię nagród i kar. Okazuję się, że ani jedna ani druga forma oddziaływania na podmiot jest mało skuteczna. Przykłady? Nagrody i kary mają silny wpływ na rywalizację, która z kolei nie sprzyja pracy zespołowej.

Gdy z całego zespołu doceniona zostanie tylko jedna osoba, pozostałe czują zawód. Przez nagrody i kary może nastąpić dewaluacja znaczenia samej pracy, tj. na boczny tor schodzi sens i znaczenie pracy, przysłonięte chęcią uzyskania nagrody bądź uniknięcia kary.

Co więcej, czasami zmianie ulega również jakość wykonywanych zadań: pokusa szybkiego uzyskania nagrody może jednostkę „zachęcić” do działania rutynowego, skoncentrowanego wyłącznie na szybkim uzyskaniu nagrody co nie idzie w parze z kreatywnym i jakościowym podejściem do zadań.

Dlatego twórcy koncepcji SDT założyli, że każdy podmiot posiada potrzeby psychologiczne w zakresie trzech obszarów: kompetencji, autonomii oraz istotności.

Wrodzone ludzie potrzeby: kompetencja, autonomia i istotność

Teoria automotywacji Deciego i Ryana skupia się wokół trzech obszarów: Kompetencji, Autonomii i Istotności. W największym uproszczeniu, u podstaw teorii SDT leży przekonanie, że efektywniej jest wspierać automotywację pracownika niż angażować się w (z góry skazane na porażkę) procesy projektowania motywatorów i skomplikowanych narzędzi motywacji.

Trafnie, zjawisko to, obrazuje zdanie „ nie motywuj, pozwól działać”. Rolą lidera jest wówczas organizowanie warunków do efektywnej pracy a także niwelowanie przeszkód, które utrudniają uruchamianie się automotywacji. Wsparciem w tym przedsięwzięciu dla menedżerów staje się wspieranie pracowników i zaspokajanie ich potrzeb psychologicznych w obszarze kompetencji, autonomii i istotności.

Kompetencje w SDT nie są definiowane są jako biegłość w pracy, potocznie rzecz ujmując „bycie kompetentnym” do wykonania określonego zadania. Kompetencje znaczaco wpisują się bowiem w zagadnienie motywacji wewnętrznej: to osobiste przekonanie jednostki do tego, że potrafi wykonać zadania, ma odpowiedni zasób umiejętności. Co więcej, to przekonanie powoduje, że jednostka podejmuje codzienne wyzwania, ma chęć do doskonalenia swoich umiejętności.

ZOBACZ NASZE SZKOLENIA:

Zapraszamy do zapoznania się z klasykami szkoleń otwartych dla HR online, stacjonarnych.

Zobacz nasze szkolenia HR.

Autonomia jest naturalną potrzebą człowieka do kierowania własnym życiem, podejmowania istotnych i samodzielnych decyzji i osądów. Wolność wyboru z kolei sprawia, że pojawia się wewnętrzna chęć i potrzeba działania.

Jednostki autonomiczne działają w czterech kluczowych wymiarach: autonomia w zakresie zadań (co zostanie wykonane), autonomia dotycząca czasu (kiedy podejmie działanie), samodzielność w zakresie pracy zespołowej (z kim wykona zadanie) a także techniki (jak zadanie zostanie wykonane; sposobu działania).

Tym samym, dla każdego człowieka inny wymiar może być wartościowszy, bardziej motywujący do pracy.

Istotność jest tu definiowana jako cel, sens pracy. Każdy podmiot chce dostrzec większy sens swojej pracy, widzieć że praca jest potrzebna, tj. komuś służy lub coś ulepsza, optymalizuje.

To filozoficzna i zarazem naturalna potrzeba realizowania czegoś trwalszego niż sama jednostka. Dlatego tak istotne jest choćby informowanie pracowników o wizji, misji, celach organizacji.

Najbardziej fortunna sytuacja z punktu widzenia motywacji, to taka w której pracownicy odnajdują własne cele w tym, co zakłada ich organizacja. Im bardziej zespoły są świadome wagi i celowości codziennych obowiązków, tym z większym zrozumieniem i będą wykonywać swoje zadania.

ZOBACZ NASZE SZKOLENIA:

W trakcie szkolenia czy spotkania online wykorzystywane są przez nas narzędzia dzięki, które sprawiają że spotkanie staje się naprawdę interaktywne.

Zobacz co oferujemy:

Rola emocji w procesie motywacji

Badania psychologiczne dowodzą, że emocje i motywacje są od siebie zależne. Doświadczanie pozytywnych emocji sprawia, że z większym zaangażowaniem jednostki podejmują wyzwania. Co więcej, upatrują przyjemność podczas ich realizacji i w pewnym sensie uodparnia je to, dodaje motywacji, do wykonywania także tych mniej przyjemnych, rutynowych aktywności. Podmioty negatywnie nastawione szybciej doświadczają przykrych emocji co utrudnia osiąganie celów i demotywuje.

Prowadzone w tym kontekście badania dowodzą, że organizacje mają bardzo znaczący wpływ na motywację wewnętrzną swoich pracowników za pośrednictwem pozytywnych i negatywnych doświadczeń emocjonalnych.

Dzieje się tak np. w sytuacjach w których pracownicy angażowani są w zadania zwiększające ich odpowiedzialność, decyzyjność oraz podczas udzielania wzmacniających informacji zwrotnych. Analogicznie, pracownik który jest zarządzany permanentnie w sposób autokratyczny „programuje” się negatywnie, tj. pojawia się u tegoż pracownika wiele negatywnych emocji.

W świetle powyższych badań, organizacje zaczęły dostrzegać, że dobry i zaangażowany pracownik to pracownik posiadający motywację wewnętrzną. Ponieważ katalog potrzeb psychologicznych jest inny u każdego człowieka, kluczem do sukcesu jest odnalezienie różnych narzędzi wspierających motywację wewnętrzną. Nawet jeśli kilku pracowników ma ten sam, wspólny cel – to, co stanowi o ich wewnętrznej motywacji jest mocno zindywidualizowane.

Dlatego, w badaniach Deciego i Ryana motywacja definiowana jest dwojako. Pierwszym rodzajem motywacji jest motywacja wewnętrzna, zdaniem badaczy samoistna i autonomiczna. Drugim rodzajem jest motywacja zewnętrzna, określana niekiedy mianem instrumentalnej.

Pracownik, wyróżniający się silną motywacją wewnętrzną podejmuje się zadania i dąży do mistrzostwa, ponieważ istotna jest dla niego czynność. Zaangażowanie i motywację czerpie z samego działania, które może być interesujące, wyzwalające kreatywność, stanowiące wyzwanie.

Pracownicy, których wyróżnia motywacja zewnętrzna nie są skoncentrowani na czynności tylko na konsekwencjach. A zatem, angażują i motywują ich pieniądze, status, terminy. Takie podejście można porównać do sytuacji, w której jednostka wykonuje jakiekolwiek zadanie – najbardziej rutynowe, powtarzalne (np. taśma produkcyjna) bo jest to środek do celu. Celem zaś jest comiesięczne wynagrodzenie.

Podsumowując, dla osoby zmotywowanej wewnętrznie nagrodą jest wykonywane zadanie. Twórcy metody SDT twierdzą wręcz, że nie ma potrzeby takiej osoby dodatkowo motywować pieniędzmi. Otrzymane pieniądze mogą wręcz osłabić ten rodzaj motywacji. I w tym momencie wracamy poniekąd do pytania zadanego na początku niniejszego opracowania, tj. czy motywację można kupić?

Wpływ pieniędzy na motywację wewnętrzną

Z ekonomicznego punktu widzenia, to właśnie pieniądze są kwintesencją wynagrodzenia – każda praca jest bowiem użyteczna, w związku z czym wykonywanie zadań jest równoznaczne z wynagrodzeniem. Porównując współczesne badania z dwóch dziedzin: psychologii i ekonomii, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii w zakresie wpływu pieniędzy na motywację wewnętrzną.

Po pierwsze, pieniądze nie zawsze obniżają motywację wewnętrzną. Deci i Ryan każde oddziaływanie finansowe określili mianem nagrody. Funkcje nagród mogą być jednak dwojakie: pierwsza to funkcja informacyjna, druga – kontrolująca, sterująca. A zatem jeśli podmiot ocenia nagrodę jako oddziaływanie o charakterze kontrolującym, jego motywacja wewnętrzna może spadać.

Jeśli formą nagrody jest np. premia uznaniowa i jej rolą jest funkcja informacyjna – wówczas nagroda jest informacją o zdolnościach, umiejętnościach pracownika. Jeśli zaś tę nagrodę pracownik odbierze jako próbę sprawowania kontroli nad jego zachowaniem, pojawi się presja, która obniży wewnętrzną motywację.

Po drugie, w świetle interdyscyplinarnych badań potwierdzono, że niekiedy nagrody podnoszą motywację wewnętrzną. Dzieje się tak, gdy jednostka jest przekonana, że wysokość jej wynagrodzenia jest proporcjonalna do poziomu umiejętności i kompetencji. Jeśli pracownik potraktuje nagrodę jako informację zwrotną o jego pracy, motywacja wzrasta.

Trzecim argumentem jest potraktowanie premii uznaniowej jako narzędzia krótkotrwałej formy utrzymania motywacji. Dzieje się tak dlatego, że świadomość nagrody może wpływać na wyższą wydajność pracy.

Po czwarte, dowiedziono, że nagrody i premie osłabiają motywację wewnętrzną wówczas, gdy nie jest przyjęte w organizacji premiowanie określonych zachowań. Dzieje się tak w sytuacji, w której pracownik udziela np. bezinteresownej pomocy kolegom z zespołu, wdraża ich w jakieś nowe zadanie etc. nie oczekując w zamian nagrody. Gdyby taką nagrodę jednak otrzymał, mogłoby to być nieskuteczne dla jego motywacji wewnętrznej.

I wreszcie, katalog pozapłacowych oddziaływań, które obniżają motywację wewnętrzną jest bardzo bogaty. Wymienić można choćby takie działania, jak nadmierna kontrola, duża dawka rywalizacji, ograniczona decyzyjność czy też wyznaczanie nierealnych celów.

Podsumowanie

Zawarte w poprzedniej części wnioski z badań interdyscyplinarnych nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy rzeczywiście pieniądze zawsze zabijają motywację wewnętrzną. Nadal brakuje zamkniętego katalogu zachowań i postaw za które warto zapłacić oraz za które płacić nie należy bo znacząco obniży to motywację wnenętrzną i sprowadzi relację menedżer – pracownik do transakcji.

Niewątpliwie, ogromny wkład w uporządkowanie odpowiedzi na najbardziej nurtujące rozważania w zakresie motywacji wewnętrznej i zewnętrznej mają Deci i Ryan, twórcy SDT. Dowiedli bowiem, że sterowanie motywacją jednostki poprzez pieniądze i czynniki jedynie finansowe oraz system nagród i kar zabija motywację wewnętrzną. Motywacja zewnętrzna jest najbardziej krótkotrwałym oddziaływaniem. Jednostki potrzebują bowiem silnego zwrotu w stronę kompetencji, autonomii i celowości.

Szukasz nowości z obszaru HR, szkoleń czy team building'u?
Polub nas i otrzymuj informacje na bieżąco!

ZOBACZ NAJCIEKAWSZE ARTYKUŁY

z tej strefy wiedzy

10 lipca 2018
Dlaczego warto wprowadzić wellbeing w organizacji? Od czego zacząć? Autor: Agata Pelc, ekspert z zakresu wellbeing'u Wstęp Szanowni Państwo!Czym jest wellbeing i jak wykorzystać go do zarządzania organizacją? Jak właściwie dbać o dobrostan pracownika tak, aby połączyć zaspokojenie jego potrzeb i potrzeb organizacji? Jak dzięki well-beingowi stać się organizacją tętniącą dobrą i pozytywną energią, która zamienia tę energię na wartość...
9 lipca 2018
Test Badania Kompetencji Harrisona Wstęp Dlaczego niektórzy ludzie nie potrafią się „dopasować”, nie wykorzystują swojego pełnego potencjału lub nie są tak skuteczni, jak napisali w swoim CV?Dlaczego duża część zarządzania/przywództwa czy innych umiejętności społecznych nie zostaje przyswojona, dlaczego zostaje w szkolnej sali, zamiast przenieść się do miejsca pracy?Dlaczego tylu ludzi, posiadających ponadprzeciętne techniczne umiejętności pracy, ma problem z kontaktami międzyludzkimi?Odpowiedź...
12 kwietnia 2018
Koncepcja poziomów wartości Gravesa Czym jest koncepcja poziomów wartości Gravesa? Koncepcja poziomów wartości Gravesa, wcześniej znana jako koncepcja Spiral Dynamics Becka i Cowana, odpowiada na bardzo istotne pytania związane z życiem i motywami działania człowieka: dlaczego niektórzy z nas aby osiągnąć zamierzony cel kierują się walką, a dla innych najważniejsze jest przestrzeganie zasad i porządek? Dlaczego dla niektórych najistotniejszą rzeczą...
29 czerwca 2017
Alternatywa dla ocen okresowych - Performance Management PO CO NAM PERFORMANCE MANAGEMENT? Przez niemal trzy dekady specjaliści od zarządzania zasobami ludzkimi przekonywali nas, że "systemy ocen pracowniczych są jednym z podstawowych wymogów profesjonalnego zarządzania zasobami ludzkimi". Z drugiej jednak strony niemal nieustannie spotykaliśmy się z problemami z wdrożeniem tego typu rozwiązań. Dość powiedzieć, że 2/3 wdrożeń SOP upada w trakcie...
10 maja 2017
Budowanie kultury współodpowiedzialności Kultura polskich firm przypomina kulturę folwarku W ostatnich latach obserwujemy renesans zainteresowania kwestiami kulturowymi. Dzięki intensywnym kontaktom zagranicznym polscy studenci, naukowcy, robotnicy budowlani, informatycy, kierowcy autobusów, dentyści itd. na własnej skórze przekonują się czym jest odrębność kulturowa. Z badań przeprowadzonych przez prof. Janusza Hryniewicza i wielu innych opracowań, wyłania się specyficzny rys stosunków panujących w polskich firmach,...

ZOBACZ OSTATNIE ARTYKUŁY

z tej strefy wiedzy

27 kwietnia 2022
Znajomość własnej kultury i kultur, z którymi podejmowana jest komunikacja na jakimkolwiek poziomie owocuje wytworzeniem się świadomości kulturowej, czyli umiejętności rozpoznania i zrozumienia wpływu kultury na ludzkie zachowania i idee oraz wpływu własnej kultury na postrzeganie świata, proces oceniania i podejmowania decyzji. Aby dojść do etapu efektywnej komunikacji międzykulturowej niezbędna jest inwestycja czasu, energii i starań w wykluczenie uprzedzeń i...
28 lutego 2022
Zmienność i niepewność wpisała się w zawodowe i prywatne doświadczenia ludzi na całym świecie na tyle mocno, że mówienie o rzeczywistości VUCA wydaje się dziś truizmem. Wielu z nas wciąż nie wróciło do biur, ale okazało się, że w dalszym ciągu można nawiązywać kontakty, efektywnie współpracować i wprowadzać innowacje. Wiemy już, że przyszłość nie przyniesie stabilizacji. Turbulencje, jakie zafundowała nam...
24 maja 2021
Ocena potencjału pracowników jest jednym z ciekawszych przedsięwzięć z jakimi może mierzyć się dział HR niemal każdej organizacji. Wskaźniki z zakresu zarządzania Kapitałem Ludzkim pozwalają odpowiedzieć na pytanie: ile jest wart nasz zespół pracowników? jaką wartość tworzą oni dla organizacji? Ocena potencjału jest próbą odpowiedzi na pytanie: ile może być wart nasz zespół, jeśli odpowiednio wykorzystamy jego potencjał?
26 kwietnia 2021
Ocena potencjału zawodowego pracowników w zakresie kompetencji to jedno z podstawowych a zarazem najtrudniejszych wyzwań przed jakimi stają specjaliści HR. Źle przeprowadzona ocena nie tylko jest bezużyteczna, lecz także prowadzi do licznych nieporozumień a nawet konfliktów. Dlatego też nieustannie szukamy narzędzi, które ułatwią nam realizację takiego zadania. Jednym z nich są coraz bardziej popularne testy kompetencji.
25 marca 2021
TRANSFORMACJA CYFROWA = TWORZENIE FIRMY INNOWACYJNEJTo nie jest więcej przemysłu w przemyśle, To jest więcej kreatywnego myślenia
Gamma - newsletter

Newsletter

Bądź na bieżąco z nowymi treściami wikiGammy. Zapisz się do naszego newslettera.

Zapraszamy do naszej

strefy wiedzy

WikiGamma
WikiGamma

Autorskie raporty, wartościowy know-how, pigułki wiedzy.

Gamma Q&A
Gamma Q&A

Odpowiedzi na często pojawiające się pytania z obszaru HR.

Artykuły eksperckie
Artykuły eksperckie

Artykuły związane ze szkoleniami eksperckimi.

Wideo
Wideo

WikiGamma w formacie video.

Recenzje książek
Recenzje, Stanowiska pracy

Recenzje książek, lista najpopularniejszych zawodów.

Artykuły
Artykuły, Artykuły cd., Prawo

Standardowe informacje z obszaru szkoleń.

ZOBACZ NAJBLIŻSZE SZKOLENIA

powiązane z tematem artykułu

Daj nam poznać

TWOJE POTRZEBY

Zadzwoń do nas:

tel.: 505 273 550,



E-mail:
biuro@projektgamma.pl

ul. Farysa 64
01-971 Warszawa

Znajdź nas na mapie

Zobacz mapę



lub użyj formularza

Kontakt
biuro@projektgamma.pl
tel.: 505 273 550


ul. Farysa 64
01-971 Warszawa
NIP: 113-26-90-108


Strona należy do grupy Gamma realizującej szkolenia eksperckie, sprzedażowe, managerskie, farmaceutyczne oraz team building dla firm. Firma szkoleniowa 2021 roku.
© Konsorcjum Szkoleniowo-Doradcze Gamma spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa
Wszelkie prawa zastrzeżone. Szkolenia dla firm i administracji.