AI i luka sukcesyjna: kto zostanie kierownikiem za 5 lat?
16 listopada 2026
Firmy jednocześnie przeprowadzają zwolnienia wśród średniej kadry, ograniczają rekrutację juniorów i na ich miejsce wdrażają AI. Każda z tych decyzji z osobna ma sens biznesowy. Jednak razem mogą przynieść efekt, który ujawni się dopiero po kilku latach: braki specjalistów i kierownictwa średniego szczebla.

- Klasyczna drabinka, czyli skąd się biorą liderzy i specjaliści
- Bezcenne doświadczenie juniora i mida
- AI zabiera pierwsze szczeble pracowniczej drabiny
- Mniej stanowisk, mniej ofert
- AI to nie jedyny czynnik ryzyka
- 5 kroków do zapewnienia sukcesji w firmie
- Krok 1. Mapa ryzyka sukcesyjnego
- Krok 2. Policz zapotrzebowanie wstecz
- Krok 3. Przeprojektuj stanowisko juniora, zamiast je likwidować
- Krok 4. Równoległa ścieżka ekspercka
- Krok 5. Wspólna odpowiedzialność
Do końca 2026 roku jedna na pięć organizacji zredukuje ponad połowę stanowisk dla kadr średniego szczebla. To przewidywania Gartnera dotyczące wdrażania w firmach sztucznej inteligencji i zastępowania nią ludzkiej pracy. Okazuje się również, że AI świetnie radzi sobie z pracą wykonywaną przez juniorów, więc… firmy przestają ich zatrudniać. Do tego demografia Polski sprawia, że na rynek pracy wchodzi coraz mniej młodych.
Czy już widzisz problem? Z punktu widzenia zarządów w teorii teraz jest super – przede wszystkim taniej, prościej i szybciej (czyli tak, jak zapowiadali twórcy sztucznej inteligencji). Jednak, gdy skumulujemy działanie tych trzech mechanizmów, może się okazać, że za kilka lat braknie nam kierownictwa średniego szczebla, a za kilkanaście – specjalistów.
ZOBACZ NASZE SZKOLENIA:
Skuteczne budowanie efektywności firmy poprzez rozwój kadry menedżerskiej. Realizujemy szkolenia stacjonarne otwarte, szkolenia zamknięte oraz szkolenia menedżerskie online.
Zobacz szkolenia związane z obszarem menadżerskim:
- Flow - jak przejść od apatii do pasji w miejscu pracy?
- Trudne, wyzwaniowe rozmowy menedżerskie
- Excellent Manager- sztuka delegowania i motywowania zespołu
Klasyczna drabinka, czyli skąd się biorą liderzy i specjaliści
Nie ma magicznej fabryki menadżerów, nawet jeżeli niektórzy chcieliby tak mówić o studiach z zarządzania. I choć w niektórych kręgach „zawód dyrektor” nadal istnieje, to jednak w większości firm ścieżka jest podobna:
Ktoś zaczynał na stanowisku juniorskim, po kilku latach zostawał samodzielnym specjalistą, potem dostawał pierwszy projekt albo mały zespół, a w końcu przejmował dowodzenie nad całym działem. Junior, mid, specjalista, lider zespołu lub projektu, menadżer – cztery szczeble. I choć nie wszystkie działy się w jednej firmie, każdy przygotowywał do następnego.
SZKOLENIE WCZORAJ KOLEGA, DZIŚ PRZEŁOŻONY
Sukcesja zadziałała i nowy menadżer zaczyna zarządzać swoim pierwszym zespołem? Nie pozwól, by uczył się na błędach! Zapewnij mu niezbędną wiedzę o tym, jak budować autorytet i stawiać granice w zespole, dla którego jeszcze niedawno był równorzędnym pracownikiem.
Bezcenne doświadczenie juniora i mida
Jasne, zadania juniora rzadko są ambitne. Przygotowanie zestawienia, sprawdzenie dokumentacji, odpowiedź na standardowe zapytanie klienta… Z punktu widzenia firmy to praca prosta i powtarzalna. Z punktu widzenia młodego pracownika – szkoła życia, której nie da się łatwo zastąpić.
Na takich zadaniach pracownik uczy się bowiem kilku rzeczy jednocześnie:
- Oceny jakości. Po kilkunastu poprawionych raportach wie, co odróżnia dobrą robotę od przeciętnej i gdzie najczęściej pojawiają się błędy.
- Kontekstu biznesowego. Pracując na liczbach, dokumentach i zgłoszeniach, stopniowo dowiaduje się, skąd firma ma pieniądze, co jest dla niej ryzykiem i dlaczego pewne decyzje zapadają tak, a nie inaczej.
- Kontaktu z klientem. Proste sprawy są okazją do pierwszych rozmów i nauki biznesowej kultury.
- Pracy pod presją. Terminy, poprawki, nagłe zmiany priorytetów. Pierwsze (i nieuniknione) potknięcia są odhaczone na zadaniach, których koszt dla firmy jest niewielki.
Z tych doświadczeń buduje się coś, czego później oczekujemy od specjalisty czy kierownika: osąd. Umiejętność oceny czy praca zespołu jest dobra, czy plan jest realny, czy klient mówi o prawdziwym problemie.
AI zabiera pierwsze szczeble pracowniczej drabiny
Obecnie sztuczna inteligencja przejmuje zadania, od których zaczynała się kariera. Tę prostą, powtarzalną pracę. Z perspektywy efektywności to logiczny ruch – to, co juniorowi zajmowało cały dzień, algorytmy zrobią w kilkanaście minut.
A skoro juniorskie zadania może wykonać AI, to nie trzeba zatrudniać juniorów, prawda?
Problem polega na tym, że razem z zadaniem i stanowiskiem, znika też okazja do nauki i osoba, która mogłaby ją pobrać. Jeśli raport powstaje automatycznie, nikt nie uczy się go pisać, a więc z czasem także go oceniać. Firma oszczędza czas dziś, ale traci miejsce, w którym kształtował się jej przyszły specjalista.
Jak duża jest skala zjawiska?
Mniej stanowisk, mniej ofert
Najwięcej danych pochodzi z rynku amerykańskiego, gdzie zmiany zaczęły się wcześniej. Raport Deloitte „Human Capital Trends 2025” przytacza analizę, według której pracodawcy w USA pod koniec 2024 r. zgłaszali o 42% mniej ofert na stanowiska w średniej kadrze niż wiosną 2022 r.
Jeszcze wyraźniej zmiany widać na stanowiskach juniorskich, nazywanych również „wejściowymi”. W badaniu Resume.org z lutego 2026 roku, 21% firm zamroziło rekrutację na stanowiska wejściowe z powodu AI. Do końca 2026 r. 36% zapowiada, że przestanie zatrudniać juniorów, a w 2027 r. prawie połowa (47%) spodziewa się, że takie zatrudnienie zniknie w ich organizacji.
Deklaracje pracodawców zaczynają potwierdzać dane o zatrudnieniu. Badanie Stanforda pokazuje, że zatrudnienie na stanowiskach juniorskich w zawodach zastępowanych sztuczną inteligencją spadło o 16% (w grupie wiekowej 22-25 lat). W branży technologicznej spadek jest jeszcze większy: według SignalFire w dwunastu największych firmach technologicznych zatrudnianie na stanowiska wejściowe spadło o blisko 65% w porównaniu z 2019 r.
AI to nie jedyny czynnik ryzyka
W Polsce do zmian powodowanych technologią dochodzi jeszcze demografia. Według GUS udział osób w wieku produkcyjnym spada od 2010 r. i w 2025 r. wyniósł 58,2%. Eksperci szacują, że przy utrzymaniu obecnego wieku emerytalnego, do 2035 r. z polskiego rynku pracy odejdzie 3,8 mln pracowników.
Doświadczeni kierownicy i specjaliści będą odchodzić na emeryturę, a pokolenie, które miałoby ich zastąpić, jest mniej liczne. Jeśli firmy dodatkowo ograniczą zatrudnianie juniorów, w niektórych branżach kandydatów do awansu będzie jak na lekarstwo.
5 kroków do zapewnienia sukcesji w firmie
Luki sukcesyjnej nie „załatwisz” jednym programem czy rekrutacją. Sukcesja działa dopiero wtedy, gdy obejmuje cały cykl pracowniczego rozwoju, zaczynając od stanowisk juniorskich. Jak poukładać go tak, by uwzględniać technologiczne osiągnięcia, ale zabezpieczyć sobie przyszłych specjalistów i menedżerów?
Potrzebny Ci długofalowy plan, rozłożony na 5 kroków.
Krok 1. Mapa ryzyka sukcesyjnego
Pierwsze pytanie, jakie warto sobie zadać to: które stanowiska są dla firmy krytyczne i kto mógłby je przejąć. Uwaga: stanowisko krytyczne nie zawsze jest wysoko w strukturze. Kierownik zmiany, który jako jedyny zna proces, albo lider projektu, który utrzymuje relację z kluczowym klientem, może być ważniejszy od niejednego dyrektora.
Tak może wyglądać tabela sukcesji dla krytycznych stanowisk, uwzględniająca trzy horyzonty czasowe:
| Stanowisko | Kto zajmuje obecnie | Ryzyko odejścia | Gotowy teraz | Gotowy za 1-2 lata | Gotowy za 3-5 lat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kierownik zmiany X | Adam Kowalski | Niskie/średnie/wysokie | Norbert Pawlak | ||
| Specjalista projektu Y | Katarzyna Nowak | Niskie/średnie/wysokie | Marek Kwiecień |
„Gotowy teraz” oznacza osobę, która mogłaby przejąć rolę w ciągu miesiąca bez szkody dla wyników. Jeśli w tej kolumnie jest pusto przy większości stanowisk, to nie „pojawiające się ryzyko”. Firma już ma lukę sukcesyjną, którą aktywnie trzeba wypełnić.
Krok 2. Policz zapotrzebowanie wstecz
Luka po redukcji etatów najczęściej powstaje wśród pracowników o niższych kompetencjach, więc zapotrzebowanie na takich pracowników policz od prognozowanych potrzeb za pięć lat do rekrutacji dziś. Brzmi jak coś niemożliwego do zrobienia? Spójrz na poniższy przykład:
W swoich prognozach uwzględniasz rotację na danych stanowiskach, osiągnięcie wieku emerytalnego itp. Przewidujesz, że w ciągu pięciu lat zwolni się 8 z 20 stanowisk kierowniczych.
Część kandydatów odejdzie z firmy, część nie sprawdzi się w roli lidera, część wybierze ścieżkę ekspercką. Jeśli przyjąć, że na każdego menedżera potrzeba dwóch osób w puli talentów, a na każdą osobę w tej puli – trzech specjalistów, wśród których szuka się potencjału, to firma potrzebuje około 48 specjalistów na odpowiednim etapie kariery. Jeśli dziś ma ich 25, bo od trzech lat nie zatrudnia juniorów i midów, luka jest policzalna i widoczna.
Krok 3. Przeprojektuj stanowisko juniora, zamiast je likwidować
AI przejmuje proste zadania i jest w tym szybsze oraz efektywniejsze. Nie musi się to jednak wiązać z wyeliminowaniem stanowisk juniorskich. Wystarczy mądrze je przeprojektować:
- Praca z AI i nad AI. Junior weryfikuje i poprawia to, co wygenerowało narzędzie, a nie wykonuje tę pracę od zera. Dzięki temu uczy się pilnować jakości.
- Własny wycinek procesu. Zamiast pojedynczych zadań – mały, ale kompletny obszar z odpowiedzialnością za wynik, np. obsługa jednego klienta, jednego raportu.
- Zaplanowana zmienność stanowisk. Po kilka miesięcy w różnych, ale pokrewnych działach daje szerszy obraz firmy i większą elastyczność.
Krok 4. Równoległa ścieżka ekspercka
Nie każdy dobry specjalista zostanie świetnym menedżerem. Mało tego, jeśli awans na stanowisko kierownicze jest jedyną drogą do wyższego wynagrodzenia i prestiżu, firma sama robi sobie pod górkę: świetny ekspert zostaje przeciętnym szefem, a organizacja traci potencjał podwójnie.
Równoległa ścieżka ekspercka, z kolejnymi poziomami, jasnymi kryteriami i wyższym wynagrodzeniem, rozwiązuje ten problem. Kluczowi specjaliści zostają w firmie, a funkcję menedżera obejmują osoby, które naprawdę chcą prowadzić ludzi.
Krok 5. Wspólna odpowiedzialność
Rozwijanie następców powinno być jednym z celów, z których rozlicza się menedżerów. Jeśli lidera ocenia się wyłącznie za wyniki swojego zespołu, to nie ma on powodu, żeby oddawać najlepszych ludzi do innych działów albo poświęcać czas na ich rozwój. Gdy w ocenie liczy się też to, ilu ludzi przygotował do większej odpowiedzialności, sukcesja zaczyna działać na co dzień, a nie tylko w HR-owych dokumentach.
Wczoraj kolega, dziś przełożony
Awans ze specjalisty na menedżera nie udaje się w 40% przypadków. Zestaw wyzwań, narzędzi i rekomendacji na taką sytuację jest na szczęście dobrze znany. Zarządzanie…Zapisz się na nasz narzędziowy newsletter dla praktyków HR. Rozwijaj się z partnerem, który naprawdę rozumie HR i biznes














